Transformacja ekologiczna miast wymaga łączenia wiedzy, zasobów i kompetencji wielu partnerów. Dotyczy to gospodarki odpadami, energetyki, ochrony środowiska czy rozwoju infrastruktury. Aby wspólne działania przynosiły korzyści mieszkańcom, potrzebne są jasno określone cele, przejrzyste zasady i wzajemne zrozumienie sposobu pracy.
W raporcie przyglądamy się temu, jak taka współpraca wygląda w praktyce. Podstawą wniosków ilościowych jest badanie ankietowe obejmujące 119 odpowiedzi przedstawicieli samorządów z całej Polski. Uzupełniają je obserwacje z warsztatu eksperckiego. Warsztat pozwolił zebrać doświadczenia praktyków i zidentyfikować zagadnienia do dalszego badania.
| Współpraca zaczyna się lokalnie
Wśród partnerów prywatnych badane samorządy najczęściej wskazują lokalne małe i średnie przedsiębiorstwa. Rzadziej współpracują z dużymi firmami polskimi i korporacjami międzynarodowymi. Dominują sponsoring wydarzeń, programy edukacyjne i działania społecznej odpowiedzialności biznesu oraz konsultacje i dialog z przedsiębiorcami.
To ważny punkt wyjścia do budowania relacji. Jednocześnie bardziej złożone przedsięwzięcia, takie jak wspólne projekty inwestycyjne czy partnerstwo publiczno-prywatne, są wskazywane rzadziej. Wyniki skłaniają do pytania, jak wykorzystać doświadczenia z dotychczasowych działań do rozwijania długofalowych partnerstw.
Ogólna ocena jakości współpracy jest przeważnie pozytywna. Nie oznacza to jednak, że samorządy i firmy w pełni wykorzystują możliwości wspólnego działania.
| Procedury, zasoby i zaufanie
Raport pokazuje, że przeszkody we współpracy występują na kilku poziomach jednocześnie. Samorządy wskazują na złożoność procedur prawnych i administracyjnych, obawy przed kontrolami i konsekwencjami prawnymi oraz ograniczoną elastyczność działania.
Ważne są również warunki organizacyjne: dostępność pracowników, ich kompetencje i czas, jasna ścieżka podejmowania decyzji oraz możliwość dopasowania harmonogramów. Rozwijanie partnerstw wymaga osób, które mogą przygotować współpracę, koordynować ją i zadbać o jej ciągłość.
Istotną barierą są także obawy przed zarzutami o niejasne powiązania między samorządem a partnerem prywatnym. Dlatego przejrzystość powinna być elementem partnerstwa od samego początku. Jasne określenie celu publicznego, wkładu poszczególnych stron i podziału odpowiedzialności ułatwia zarówno prowadzenie projektu, jak i komunikowanie jego znaczenia mieszkańcom.
| Największe potrzeby dotyczą funkcjonowania i transformacji miast
Badani przedstawiciele samorządów najczęściej wskazują potrzebę współpracy z biznesem w gospodarce komunalnej — w tym w obszarze odpadów i energetyki — ochronie środowiska i zrównoważonym rozwoju oraz inwestycjach infrastrukturalnych.
To dziedziny, w których decyzje podejmowane dziś wpływają na jakość życia mieszkańców przez wiele lat. Współpraca może zapewniać dostęp do wiedzy technicznej, doświadczeń i zasobów potrzebnych do przygotowania oraz realizacji przedsięwzięć.
Wyniki pokazują również zapotrzebowanie na partnerstwa w edukacji i innowacjach, zdrowiu i opiece społecznej oraz kulturze i sporcie. Punktem wyjścia powinny być każdorazowo potrzeby danego samorządu i lokalnej społeczności.
| Samorządy potrzebują praktycznego wsparcia
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest znaczenie wsparcia, które ułatwia codzienną pracę. Respondenci oczekują wzorów umów i procedur, przykładów sprawdzonych rozwiązań oraz doradztwa przy przygotowaniu projektów.
Wartość partnerstwa wykracza więc poza przekazanie środków finansowych. Może obejmować wiedzę, kompetencje, usługi i narzędzia, dzięki którym łatwiej przejść od pomysłu do działania. Przykłady wcześniejszych przedsięwzięć pomagają zrozumieć, jak zorganizować współpracę, podzielić zadania i uniknąć trudności, z którymi mierzyli się inni.
| Cztery kierunki rozwoju partnerstw
Na podstawie badania i dyskusji warsztatowej raport wskazuje cztery kierunki warte dalszego rozwijania:
- czytelne ramy współpracy — określające cele, role partnerów, zakres odpowiedzialności i zasady komunikacji. Wzory dokumentów i procedur mogą ułatwić przygotowywanie kolejnych przedsięwzięć
- organizacje pozarządowe jako pośrednicy partnerstwa — wspierające uzgadnianie celów, komunikację i koordynację działań, przy jawnym udziale wszystkich stron
- świadczenia rzeczowe i usługowe — pozwalające dopasować wkład partnera do konkretnej potrzeby, np. poprzez udostępnienie wiedzy, usług lub infrastruktury.
- przejrzyste finansowanie celowe — wiążące zaangażowanie partnerów z jasno określonymi celami publicznymi i zasadami wykorzystania środków
Opisane modele stanowią inspirację do dalszego projektowania współpracy. Ich zastosowanie wymaga uwzględnienia lokalnych warunków oraz oceny prawnej, finansowej i organizacyjnej.
| Zapraszamy do lektury
Raport kierujemy do przedstawicieli samorządów, firm i organizacji społecznych, którzy chcą lepiej rozumieć wzajemne potrzeby i rozwijać wspólne działania. Mamy nadzieję, że przedstawione wyniki i wnioski będą punktem wyjścia do rozmów o partnerstwach służących mieszkańcom i transformacji ekologicznej miast.
Kliknij przycisk i pobierz PDF z raportem „Budując synergię: samorząd – biznes dla wspólnego dobra”.
Warsztat ekspercki z Joanną Koper
Wzięła w nim udział wyselekcjonowana grupa praktyków reprezentujących samorządy i biznes. Warsztat miał charakter jakościowy i eksploracyjny – jego celem było zidentyfikowanie tematów, doświadczeń i hipotez dotyczących barier i możliwości współpracy. Zostały one następnie wykorzystane przy konstruowaniu kwestionariusza ankiety oraz interpretacji wyników badania ilościowego.
CZY WIESZ ŻE?
tyle organizacji i instytucji partnerskich współpracowało z nami do tej pory.
